Belangrijke documenten en begrippen

Testament

In een testament is vastgelegd wie de erfgenamen zijn, en wie wat erft. Het is toegestaan in een testament af te wijken van het standaard erfrecht. De notaris die het testament opstelt, meldt het aan bij het Centraal Testamentenregister in Den Haag. Zo kan elke notaris in Nederland dit testament opvragen.

Langstlevende testament

Vóór 2003 lieten partners vaak een ‘langstlevende testament’ opstellen door een notaris. In dit testament stond dan dat de partner de erfgenaam was. Het opstellen van zo’n testament is niet langer nodig. Vanaf 2003 erft de wettelijke partner namelijk altijd alles als er geen testament is.

Verklaring van erfrecht

In een Verklaring van erfrecht legt een notaris vast wie de erfgenamen zijn en eventueel wie de nalatenschap mag regelen. Dit document wordt vaak door financiële instellingen opgevraagd bij de nabestaanden.

Een Verklaring van erfrecht is een duidelijke vertaling van het testament. In een testament staan vaak lastige juridische teksten. De notaris vertaalt dit naar een Verklaring van erfrecht. Zo weten bijvoorbeeld financiële instellingen zeker wie de nalatenschap mag afhandelen.

Erfgenamen volgens het erfrecht

De meeste mensen leggen in een testament vast wie de erfgenamen zijn. Is er geen testament? Dan gelden de regels van het erfrecht. In het erfrecht staat bijvoorbeeld dat een huwelijk gelijk staat aan een geregistreerd partnerschap. In de onderstaande tabel zie je wie de erfgenamen zijn als er geen testament is gemaakt.

Zijn er geen wettelijke erfgenamen? Dan vervalt de nalatenschap aan de Nederlandse staat.

Nalatenschap

Tot de nalatenschap horen alle bezittingen en schulden van de overledene. De erfgenamen kiezen of ze de nalatenschap aanvaarden, verwerpen of kiezen voor beneficiaire aanvaarding.

Aanvaarden of verwerpen

Als je een nalatenschap aanvaardt, dan aanvaard je alles. Je wordt dan ook verantwoordelijk voor eventuele schulden.

Als je een nalatenschap verwerpt, dan verwerp je alles. Je maakt dan ook geen aanspraak meer op bezittingen van de overledene. Deze procedure zal altijd verlopen via de rechter.

Beneficiaire aanvaarding

Weet je niet of een nalatenschap positief of negatief voor jou uitpakt? Dan kun je de nalatenschap aanvaarden ‘onder het voorrecht van boedelbeschrijving’. Dit noem je een beneficiaire aanvaarding. Dit houdt in dat je nooit met jouw privévermogen aansprakelijk bent voor schulden van de overledene. Als je de nalatenschap op deze manier wilt aanvaarden kun je dit bij de notaris of kantonrechter aangeven.

Vervolgens maak je een overzicht van de nalatenschap. Alle bezittingen en schulden van de overledene zet je op een rij. Is de nalatenschap positief? Dan betaal jij als erfgenaam alle schuldeisers het openstaande bedrag terug. Wat daarna overblijft, verdeel je onder de erfgenamen.

Pakt de nalatenschap negatief uit en had de overledene meer schulden dan bezittingen? Dan betaal je de schuldeisers het openstaande bedrag terug. Lukt dit je niet? Dan kan de kantonrechter beslissen dat je de schuldeisers niet zelf terug hoeft te betalen.